از اواخر شب 22بهمن که اولین اظهار نظرهای انتقادی و اعتراضی نسبت به عملکرد سبزها در روز 22بهمن در فضای اینترنت و کانالهای ماهواره دیده شد تا اکنون که پنج روز از 22بهمن میگذرد بیش از 50 مقاله و 20مصاحبه در ارتباط با علل عدم توفیق جنبش سبز و آسیب شناسی این موضوع را با دقت مطالعه کرده وشنیده ام . به همین خاطر بر آن شدم تا بعنوان یک فعال جنبش سبز که در این هشت ماه تجمعات کف خیابان را هم از نزدیک تحت نظر داشته ام برآیندی از نظرات و آسیب شناسی مدنظر همه دلسوزان جنبش سبز در رابطه با اتفاقات روز 22بهمن و زمینه های ایجاد آن را در مقاله ای جمع آوری کنم به این امید که برای آسیب شناسی کمکی به اتاق فکر جنبش و هواداران جنبش سبز باشد. اما قبل از انکه نظرات مختلف  را در زمینه آسیب شناسی جنبش بیان کنم بهتر دیدم  دو موضوعی که اکثراین افرا د روی آن اشتراک نظر داشتند را در ابتدا مطرح کنم.

اولین موضوع اینکه اکثر افراد معتقدند  جنش سبز در روز 22 بهمن فقط یک اشتباه و ضعف تاکتیکی آن هم فقط در تهران مرتکب شد  وکلیت جنبش سبز با پایبندی یه اصول اساسی خود که اتحاد در عین پلورالیست، تداوم اعتراضات مدنی و مشروعیت زدایی از دولت کودتایی است با قدرت تا رسیدن به پیروزی  به راه خود ادامه میدهد وافرادی که اندکی سرخورده شدند باید بدانند دستاوردهای جنبش سبز در این هشت ماه بسیار ارزشمندتر از یک روز از دست رفته می باشد.

دومین نظر مشترک اینکه در فضای مجازی اینترنت  و رسانه ای بیش از حد در مورد 22بهمن بزرگنمایی شد و انتظارات ازجنبش سبز بسیار فراتر از واقعیات رفت وآنچنان قدرت سرکوب حاکمیت دست کم گرفته شده بود که خیلی ها انتظار داشتند اکثریت مردم در تهران وشهرهای بزرگ راهپیمایی عظیم و چند ملیونی در این روز برگزار کنند وحاکمیت هم وادار به تسلیم شود.حقیقت اینست که اکثریت مورد بحث پس از انتخابات  جز معدود دفعه ای به خیابان نیامده و در حال حاضر هم نمی آیند و در کوتاه مدت هم نباید از آنها انتظاری داشت. دلیل این موضوع را هم باید در مسائلی همچون ترس از پرداخت هزینه های سنکین ، تقابل سنت و مدرنیسم در بطن جامعه، دل مشغولیهای اقتصادی مردم و ارتزاق مستقیم  بخش گسترده ای از حاکمیت جستجو کرد. شاید اوج هنر جنبش در حال حضر اینست که همان بخشی را که جرات کرده اند پس از انتخابات بعنوان معترض به خیابان  بیایند را کماکان حفظ کند.

اینک بخشی از علل و آسیب شناسسی عدم توفیق جنبش در روز 22بهمن و زمینه های ایجاد آن که حاوی نظرات و دیدگاههای افراد مختلف است بصورت تیتروار با اندکی توضیح در پی می آید:

1. فراخوان برای حضور جنبش سبز در راهپمایی و مناسبتهای حکومتی یک تاکتیک شناخته شده است

باید قبول کرد که بعد از گذشت هشت ماه حکومت بیکار ننشسته است و برای این تاکتیک چاره اندیشیده است.اگر در یک مناسبت سبزها بیشتر از حکومتی ها باشند و دست به هر حرکت آرام یا تندی بزنند فرقی نمی کند، دسگاه تبلیغاتی حکومت روشن شده و معترضین را ضد ارزشها وضد مناسبتهای اسلامی و اعتقادی و در نهایت محارب می خواند.اگر تعداد سبزها کمتر باشد که در دام مزدوران حکومتی شدیدا ضرب و شتم می شوند و حکومت آنها را اندکی آشوبگر و معاند می خواند و اگر هم مثل روز 22بهمن آرام و شبیه هواداران حکومت حرکت کنند (پروژه اسب تروآ) حکومت کلا همه چیز را پای خود می نویسد. پیشنهاداتی که در این رابطه می شود با توجه به اینکه جنبش در مناسبتهای حکومتی هم هزینه سنگینی پرداخت می کند از مناسبتهای غیر حکومتی مثل 8مارس (17اسفند) روز جهانی زن یا مناسبتهای ملی همچون ایام نوروز و ارتباط آنها با جنبش سبز جهت فراخوان حضور سبزها استفاده شود.اگر هم در مناسبتهای حکومتی شرکت می کنیم مبدا و مقصد جنبش سبز از حکومت متفاوت باشد وهمه جنبش در یک مسیر حرکت کنند.

2-پس ازعاشورا جنبش به یکباره موضع تدافعی گرفت و حکومت را در موضع قدرت     قرار داد

مطالبات تعدیل شده وموضع تدافعی جنبش پس از وقایع روز عاشورا یکی از دلایل ریزش نیروهای کف خیابان  بود.خیلی ها انتظار داشتند پس از کشته شدن چندین تن من جمله خواهرزاده اقای موسوی در روز عاشورا ودستگیری بیش از هزار نفر در تهران  بلافاصله بیانیه ها و مواضع محکمی صادر شود و فراخوان مراسم بزرگداشت کشته شدگان انجام شود تا با این پشتیبلنی قاطع  حکومت مجبور به امتیاز دادن شود اما با توجه به سناریوی تخریبی حکومت و داغدار بودن آقای موسوی اکثر شخصیتها و طیف های جنبش موضعی شبیه سکوت پیشه کردند وبا سکوت جنبش سبز حکومت سریع از موضع ضعف به قدرت رفت و با بازیابی نیروهای خود نه تنها امتیاز نداد بلکه بازداشت شدگان را به محاربه نیز متهم کرد.پیشنهادی که در این رابطه می شود با توجه به اینکه گروه افراطی حاکم حاضر به باز کردن مشت گره کرده نیست و در صورت یک گام عقب نشینی ده گام به جلو  بر می دارد نباید از موضع ضعف با حکومت وارد مذاکره شد و در مطالبات اصلی جنبش تعدیل کرد.

3. فراخوانهای چندگانه و غیرعملیاتی برای حضور در تجمعات(نیاز به تشکیل یک شورای منسجم)

بزرگترین موفقیتهای جنبش در روزهای نخست حضور مردم و گروهها با یک کلام ، با یک رنگ و دریک مسیر بود.اما در روز 22بهمن فراخوانها مضمونهای مختلفی داشت. یکی از جنبش آرامش وسکوت وحفظ وحدت می خواست یکی ازجنبش حفظ هویت می خواست یک گروه استفاده از نمادهای سبز و اعتراضات مشروع و گروهی هم که در جای امن نشسته از جنبش بلند پروازی و شعارهای تند می خواست .پیشنهاد می شود با چراغ سبز رهبران معنوی جنبش یک اتاق فکرمتکثر و درعین حال یکصدا تشکیل گردد.بطور مثال شورایی با نام شورای راه سبز امید تشکیل شده و همه گروهها ورسانه ها ی حامی جنبش ازطریق این شورا خبررسانی کنند بدین ترتیب هزینه صدور بیانیه ها و مواضع شخصی رهبران نیز کاهش می یابد.

4. گزینه درخواست مجوز برای تجمعات باید بطور مرتب و باتبلیغات بیشتر از سوی اصلاح طلبان پیگیری شود

طی چند ماه اخیر وبا وجود مناسبتهای مختلف بطورمرتب و منسجم درخواست مجوز برای تجمعات ارائه نشده است.پیشنهاد می شود رهبران جنبش از طریق احزاب و ائتلاف اصلاح طلبان برای هر تجمع درخواست مجوز کنند دراین صورت یا وزارت کشور دولت کودتا مرتب اصل 27قانون اساسی را زیر پا می گذارد وخود به خود به جنبش  مشروعیت می دهد ویا مجبور به دادن مجوز می گردد که در این صورت میزان واقعی هواداران جنبش به حکومت نشان داده می شود.

5-نباید با طرح حداقل و حداکثر مطالبات از جنبش وارد بازی مورد علاقه حکومت    یعنی جنگ ایدئولوژیک شد

باید قبول کرد که بعداز عاشورا عده ای درون جنبش از حاکمیت رو دست خوردند و وارد همان بازی قدیمی نظام یعنی تبدیل مبارزات مدنی به جنگ ایدئولوژیک شدند که البته با درایت موسپیدان جنبش بلافاصله حقیقت برای همه روشن شد.طرف مقابل با ایجاد تفرقه درون جنبش در پی آن بود که برخی گروهها با طرح مطالبات حداکثری ،آرمانهای خود را از جنبش مطالبه کنند تا حکومت با بزرگ کردن این مطالبات و شعارها اتهام عبور از نظام را به همه گروههای حامی جنبش بزند و هواداران جنبش سبز را معاند خوانده و باعث ریزش هواداران جنبش گردد.پیشنهاد می گردد بطور کل بحث حدافل و حداکثر مطالبات از جنبش توسط همه گروهها و شخصیتها متوقف گردد .مطالبات فعلی جنبش برای اینکه خواسته ها و دیدگاههای همه گروهها، احزاب وشخصیتهای جنبش را در برگیرد باید شامل مطالبات( حقوق ) پایه و مبنایی باشد که در صورت تحقق آنها همه جریانها بتوانند به حقوق مسلم خود برسند.پیشنهاد می شود یک باز تعریف  در مطالبات پایه جنبش سبز به دور از کلی گویی توسط اتاق فکر رهبران جنبش انجام شود و هیچ گروهی تا رسیدن به این حقوق پایه از این مطالبات عبور یا عدول نکند.مطالبات پایه جنبش      می تواند برگزاری مجدد انتخابات ،تدوین قانون ملی انتخابات با حضورنماینگان جنبش سبز وحذف نظارت شورای نگهبان،آزادی همه زندانیان سیاسی و ومعترضین بازداشت شده ،حق برگزاری تجمعات آزاد برای همه گروهها،تدوین قانون حقوق مدنی شهروندان در برگیرنده حقوق زنان ،حقوق اقلیتها ، حقوق کارگران و دیگر مطالبات باشد.

6- نیاز به یک فراخوان جهت حمایت قاطع و گسترده از زندانیان سیاسی جنبش

حمایت از زندانیان سیاسی  ومعترضین بازداشت شده که حکم گروگان را دارند تا کنون با تمام قوا نبوده است و این شاید بر روحیه زندانیان سیاسی و خانواده آنها تاثیر منفی بگذارد .درحال حاضر بیشتر احزاب ، گروهها و خانواده ها بطور انفرادی یا با صدور بیانیه در حال تلاش برای آزادی زندانیان خود هستند. پیشنهاد می شود تا یک فراخوان جهت تجمع گسترده صرفا" در حمایت از زندانیا ن سیاسی و بازداشت شدگان پس از انتخابات صادر کرد تا صدای مظلومیت این عزیزان به گوش جهانیان رسانده شود . کمتریت مزیت این کار زنده کردن امید در دل زندانیان و خانواده آنها و ابراز همدردی عموم مردم با آنان می باشد.

7. کاهش اعتراضات و اعتصابات در دانشگاهها پس از 16آذر

با فرارسیدن 16 آذر حدود یک هفته دانشگاههای سراسر کشور شاهد فراگیرترین حرکت اعتراضی جنبش سبز پس از انتخابات بود بطوریکه حکومت واقعا" در موضع ضعف قرار گرفت وبالاتریت مقامات حکومت نیز به این موضوع اعتراف کردند اما پس از شروع برخوردهای خشن و حذفی با فعالین دانشجویی دانشگاهها وارد فضای انفعال شدند.

پیشنهاد می شود حمایت از دانشجویان زندانی علی الخصوص به شکل اعتصاب بطور سراسری در همه دانشگاهها با اعلام روزهای مشخص از سر گرفته شود  و تا آزادی همه دانشجویان دربند و بازگشت دانشجویان محروم از تحصیل ادامه یابد.با توجه به حساسیت مردم به دانشگاهها و قدرت خبررسانی دانشگاهها هر حرکت دانشجویی موجی از امید را در دل مردم ایجاد می کند.

8. اخبار جنبش در شهرستانها پوشش کمی دارند

شاهدان عینی از تجمع گسترده جنبش سبز در شهرهایی همچون اصفهان ،شیراز ، تبریز، مشهد ، اهواز و دیگر شهرها در روز 22بهمن خبر داده اند اما همواره در طول این هشت ماه به دلیل ضعف خبررسانی و تصاویر کم از این شهرها و کثرت اخبار تهران  حکومت سعی کرده جنبش را محدود به تهران نشان دهد تا افکار عمومی را از وجود یک جنبش سراسری در کشور منحرف سازد. پیشنهاد می شود که رسانه های جنبش سبز از طریق شبکه های اجتماعی  و نیروهای خود در شهرستانها اخبار همه شهرها را بطور گسترده پوشش داده  تا هم مردم این شهرها به ادامه فعالیت امیدوار تر گردند و هم گستردگی و عمق جنبش در سراسر کشور بیشتر نمایان گردد.

9. جنبش نیاز به تاکتیک های انعطاف پذیر دارد

مبارزه همیشه به یک سبک وسیاق امکانپذیر نیست و جنبش سبز نیز نباید تمام توان اجتماعی خود را روی گزینه اعتراضات خیابانی متمرکز کند. پیشنهاد می شود که جنبش مدنی فراگیری مثل جنبش سبز از تاکتیکهای دیگری همچون اعتصاب ، تحریم برخی خدمات ،عدم پرداخت مالیات ، استفاده از رنگ و پوششهای هماهنگ و دیگر گزینه ها بسته به موقعیتهای خاص استفاده نماید.

10. نیروهای خارج نشین جنبش بیشتر تصمیمات رهبران معنوی جنبش را خبررسانی کنند وفعالیت بین المللی جنبش را افزایش دهند

نیروهای خارج نشین جنبش که انصافا اکثر بار خبررسانی و هماهنگی جنبش را در این چند ماه انجام داده اند باید بیشتر توان خود را صرف دو موضوع کنند تصمیمات رهبران جنبش در داخل را به گوش همه برسانند و فعالیت بین المللی جنبش را افزایش دهند. این نیروها باید با تمام ظرفیت سازمان ملل متحد ، شورای حقوق بشر و صلیب سرخ جهانی را از اوضاع ایران باخبر کرده و تلاش کنند این سازمانها نمایندگانی جهت بررسی وضعیت زندانیان و کشته شدگان حوادث پس از انتخابات به ایران اعزام کنند همچنین از دولتهای آزاد درخواست نمایند موانع کسب اطلاعات و امکانات ارتباطی محدود شده توسط حکومت را از میان بردارند.

11. خطرحضور نیروهای فاقد هویت و نفوذی و یا افراد خیلی احساساتی در فضای مجازی زیاد است

هواداران جنبش با توجه به قدرتی که حاکمیت در فضای سایبری به دست آورده است  باید بیشتر از قبل مواظب شبکه های اجتماعی، فیس بوکهای وسایتهای خود باشند.بطور مثال ازتبادل اخبار و اطلاعات شخصی و یا قرارگذاشتن گروهی در مکانهای مشکوک خودداری شود چه بسا چند نفر آدم احساساتی وفاقد بینش و تحلیل صحیح عده زیادی را به خطر بیاندازند ویا یک گروه نفوذی اطلاعاتی بخواهند هواداران با دل و جرات جنبش را به دام بیاندازند. پیشنهاد می شود که در شبکه های اجتماعی و فضای مجازی بیشتر روی اخبار و تصمیمات افراد باهویت و شناخته شده و سایتهای رسمی مانور داده شود و از حرکات احساسی پرهیز گردد .همچنین از دادن اطلاعات واقعی حتی الامکان پرهیز گردد.

تمام آنچه گفته شد نظرات افراد دلسوز و خیرخواه جنبش سبز بود برای آنکه  همه با هم از نهالی که خون پاک جوانان ایران به پای آن ریخته شده است بهتر محاظت کنیم.جنبش سبز نهالی را  امسال در دل میلیونها ایرانی کاشت که سال پیش در خاک فسرده ایران وجود نداشت و با امید به  خدا و راه سبزی که در پیش گرفته ایم  نهال راه سبز امید در سال بعد و علی الخصوص در خرداد وسالگرد وقایع انتخابات به درختی تنومند با سایه ای به وسعت تمام ایران تبدیل خواهد شد.